‘Hoe kon ik dat nu weten?’ De wanhoop en frustratie blinken in zijn ogen. We hebben tijdens ons korte gesprek zonet uitgedokterd dat zijn acute lumbago waarschijnlijk het gevolg is van een val op zijn linkerknie twee jaar geleden. ‘Waarom heeft niemand me dit ooit verteld?’ Vaak wordt er inderdaad niet veel verder gekeken dan de plaats waar het pijn doet. Maar hokjesdenken werkt niet bij nek- en rugklachten – in de rest van ons lichaam trouwens ook niet. Ons lijf is geen verzameling van losse onderdelen. Alles is met alles verbonden. Ons lichaam werkt als een prachtig geheel. Alle systemen werken nauwgezet samen. Je kan een probleem in de knie daarom niet loskoppelen van de rug, van de heup, van de voet. Als je de ene knie ontziet omdat die pijn doet, ga je de andere kant onbewust overbelasten. Door te manken kan je zelfs de hele spierketting tot boven onder druk zetten, naar je schouderbladen en tot in je nek. Pas wanneer je het volledige plaatje in kaart brengt, wordt duidelijk waar pijnklachten vandaan komen. Pijn = je emmer loopt over. Maar de laatste druppel is mogelijk niet de échte schuldige. Ontdek voor jezelf wat er allemaal meespeelt bij jouw nek- en rugklachten:

Alle respect voor dr. Bart Morlion en dr. Geert Mahieu, die op 6 mei 2026 in de Pano-reportage 'Op de rug van de patiënt' de moed én de integriteit hadden om zich uit te spreken tegen onnodige rugoperaties. Rugoperaties hebben absoluut hun plaats in de behandeling van nek- en rugklachten. Je zou het misschien niet verwachten van een chiropractor, maar ik ben allesbehalve gekant tegen chirurgie. Alleen moeten operaties uitgevoerd worden bij de juiste patiënten. En daar loopt het vandaag vaak mis. Zo’n 95% van de mensen met nek- of rugpijn heeft geen structureel probleem, maar een functioneel probleem: als gevolg van over- of onderbelasting van spieren en gewrichten. Geen “blikschade” die met bouten en schroeven “gerepareerd” moet worden. De verhalen uit de reportage herken ik ook bij mijn patiënten in de praktijk: hard werken, fysieke belasting, blijven doorgaan ondanks de pijn, signalen van het lichaam negeren en klachten onderdrukken met medicatie. Tot op een dag de “KRAK” volgt, “door mijn rug gegaan”. Deze verwoording alleen al doet het ergste vermoeden , alsof je rug geknakt is, alsof er iets grondig is stukgegaan. Meteen volgen radiografieën, scans, allerlei soorten beeldmateriaal. “Inderdaad, zie je wel, een zieke schijf, een dubbele hernia”. Maar zoals dr. Mahieu terecht benadrukt: beeldvorming alleen volstaat niet . Ook de klinische richtlijnen stellen al jaren dat scans altijd gekoppeld moeten worden aan het verhaal van de patiënt én een grondig klinisch onderzoek. In 2015 toonden Brinjikji en collega’s in een systematische literatuur review met meer dan 3000 asymptomatische patiënten aan dat afwijkingen zoals discusdegeneratie en hernia’s vaak voorkomen bij mensen zonder pijnklachten. Veel van wat op scans zichtbaar is, blijkt simpelweg deel van het normale verouderingsproces. Louter op basis van een scan beslissen dat een zware ingreep aan de rug nodig is, is dus inderdaad crimineel zoals dr. Morlion stipuleert. Wat helpt dan wél bij chronische nek- en rugklachten? Vandaag zijn er drie evidencebased pijlers. De eerste is educatie. Mensen moeten begrijpen dat rugpijn, hoe hevig ook, meestal geen teken is van ernstige schade. Ze zullen niet zomaar in een rolstoel belanden omdat hun spieren op dit moment fel protesteren. Toch zijn veel patiënten bang van pijn. Een angst waar die charlatan-chirurgen maar al te graag op inspelen. Pijn is een alarmsignaal van het lichaam dat aangeeft dat de belasting te groot wordt. Dat je moet vertragen, bewegen of van houding veranderen. Veel mensen grijpen echter naar snelle oplossingen: pijnstillers, infiltraties of ontstekingsremmers, zodat ze snel opnieuw kunnen meedraaien in het hectische tempo. Jaarlijks wordt 50 miljoen euro besteed aan prikbehandelingen. Omdat er “vocht” rond de gewrichten zit, wat wijst op een ontsteking. Maar we zijn vergeten dat een ontsteking een normaal onderdeel is van herstel. En ja, dat doet pijn, en ja, dat vreet energie. Je lichaam dwingt je om het even rustiger aan te doen om de rommel die je gemaakt hebt op te kuisen. Zo’n ontsteking mag natuurlijk niet chronisch worden. Maar zolang we blijven overbelasten, blijven we de structuren irriteren en blijft de ontstekingsreactie aanhouden . Daarenboven hebben we tegenwoordig door overmatig bewerkte voeding veel ontstekingsopwekkende stoffen in ons lichaam voorhanden. Spieren reageren uiteraard ook op de overbelasting. En spieren hebben geen medicatie nodig, maar beweging. Dat brengt ons bij de tweede evidencebased aanpak: rustige beweging. Functionele rugklachten gaan gepaard met stijve gewrichten en overbelaste spieren. “We plaatsen schroeven om je rug te stabiliseren,” zegt de dubieuze chirurg in de reportage. Het lichaam beschikt nochtans over een eigen stabilisatiesysteem: het spierkorset of de core stability . Daar zijn geen schroeven voor nodig. Integendeel, ze zetten je rug juister nóg vaster tot er helemaal geen beweging meer mogelijk is. Wat je rug nodig heeft, is beweeglijkheid. Dat is waar chiropraxie een meerwaarde kan bieden: het herstellen van bewegingsvrijheid en functioneren binnen een multidisciplinaire aanpak. Toch wachten we in België nog altijd op een volwaardige erkenning van het beroep, ondanks de groeiende wetenschappelijke onderbouwing. De derde evidencebased pijler is cognitieve gedragstherapie . De manier waarop we omgaan met pijn, stress, beweging en gezondheid beïnvloedt sterk hoe klachten evolueren. “Men heeft de reflex: ah, lage rugpijn, dan moet je spuiten in je rug krijgen,” begint dr. Morlion de Pano-reportage. “Maar 80-90% van de bevolking zal ooit te maken hebben met rugpijn.” Dat klopt. Misschien moeten we pijn dus minder zien als een vijand die onmiddellijk bestreden moet worden, en meer als een signaal dat ons lichaam grenzen aangeeft. Pijn zegt: stop, tot daar en niet verder. Hoe langer we die signalen negeren, hoe luider het alarmsysteem wordt. En hoe meer toeters en bellen er afgaan, hoe moeilijker het wordt om uiteindelijk het hele systeem ook weer uitgeschakeld te krijgen. Daarom is preventie zo belangrijk. Met eenvoudige levensstijlaanpassingen zijn patiënten op lange termijn vaak beter geholpen dan met dure en invasieve ingrepen. Alleen botsen we daarbij op twee problemen: ons brein kiest graag voor snelle oplossingen, en in het huidige systeem valt aan ingrepen nog altijd meer te verdienen dan aan preventie. Hoe weet je nu als patiënt of een operatie nodig is? Zoek eerst uit of je behoort tot de kleine groep patiënten met structurele rugproblemen. De vragenlijsten hiervoor vind je hier terug. Bespreek daarna je bevindingen van deze vragenlijsten met je chiropractor of arts. Trouwens: waar waren de huisartsen van de patiënten uit de reportage? De huisarts is bij uitstek dé vertrouwenspersoon die jouw medische voorgeschiedenis kent én vaak ook weet welke specialisten zorgvuldig werken en welke te snel neigen naar een ingreep. Ben je bij de gelukkigen die tot de grote groep met functionele klachten horen, ga dan niet alleen op zoek naar pijnonderdrukking, maar vooral naar de oorzaak van de overbelasting. Onderzoek welke gewoonten, houdingen of spanningen je lichaam telkens opnieuw doen vastlopen. Dáár ligt de echte sleutel tot herstel. Want een rug is geen defecte machine die zo snel mogelijk gerepareerd moet worden. Een gezonde rug vraagt inzicht, beweging en respect voor de grenzen die je lichaam aangeeft.

‘Eigenlijk zou ik iedere dag nóg meer buikspieroefeningen moeten doen,’ zei ze. Ik keek haar verbaasd aan. 'Of niet dan? Sterke buikspieren zijn toch goed voor je rug?’ Ja, een sterke core beschermt je rug. Maar voor die persoon in kwestie? Nóg meer sporten, nóg meer belasting op haar lijf? Ze is sowieso een perfectionist. Legt de lat voor zichzelf nu al te hoog. Elke dag nóg meer sit-ups doen? En daarmee de psoasspier overbelasten zodat die nóg meer op haar rug trekt? Neen. Dat is helemaal niet waar haar lijf om vraagt. Rust, ontspanning, ademhalingsoefeningen, dát wel. Als er al iets is dat zij "moet" doen, dan is het leren luisteren naar haar lichaam. Gewoon naar binnen keren, ogen sluiten, diep in- en uitademen en je-zelf vragen: Wat voel ik? Wat heb ik nodig? Opgelet! De vraag is niet: waar heb ik nu eens zin in? Wél: wat heb ik nodig? Écht nodig? Wat zou mij deugd doen tot in het diepst van mijn ziel? Maak dan een persoonlijk “welzijnspakketje” met alles waar je lijf om vraagt: een half uurtje vroeger gaan slapen, verse soep klaarmaken, lekker naar buiten om met je voeten door de herfstbladeren te gaan struinen, bijkletsen met die ene vriendin die je al zo lang niet meer gehoord hebt. Dát. Dat is KERNgezond. Échte gezondheid vanuit je kern.